Sportmedisch onderzoek

Sportmedisch onderzoek! Doen of niet doen? 
Door: Guido Vroemen sportarts en medisch bioloog SMA midden Nederland

Vaker verplicht
Steeds meer sportbonden stellen een sportmedisch onderzoek verplicht. De KNWU doet dit alleen bij aanvraag van een wedstrijdlicentie. Ook kun je verplicht worden een sportmedisch onderzoek te laten uitvoeren wanneer je deel wilt nemen aan een evenement in Frankrijk of Italië. Wanneer je geen licentie hebt en geen cyclosportieve in het buitenland gaat rijden is het aan jezelf om te beslissen om dit wel of niet te doen. De afgelopen jaren zijn er diverse discussies geweest of een verplichte sportkeuring nuttig en wenselijk is. Bij sporten als motorcross, vliegen of duiken kan een lichamelijk probleem anderen in gevaar brengen, hierdoor is het logisch dat een sportmedisch onderzoek verplicht is. Bij hardlopen is dit niet zo, al is de impact wel groot in een groep waar zich een incident voor doet. Op zich is elke sporter zelf verantwoordelijk voor zijn gezondheid en over het algemeen goed in staat om zelf de beslissing te nemen om wel of geen sportmedisch onderzoek te laten uitvoeren. Toch kan een sportmedisch onderzoek zeer nuttig zijn en daarom wil ik het belang van een sportmedisch onderzoek toelichten zodat iedereen onderbouwd de afweging kan maken om dit wel of niet te doen.

Duursport
Bij SMA Midden Nederland, zijn de sportartsen volledig gespecialiseerd in duursport en zien ongeveer 2,5 duizend hardlopers, wielrenners en triatleten per jaar. Van deze groep blijkt ongeveer 1% (meestal ongemerkt) een afwijking in hart of longen te hebben die een gevaar voor de gezondheid op kan leveren. Dit zijn vaker mannen dan vrouwen, hoofdzakelijk in de leeftijd van 35-65 jaar en meestal personen die al vele jaren probleemloos aan duursport doen, niet rookt en gezond leeft. De groep met ongezonde leefstijl, inactiviteit en ernstige onderliggende ziektes gaan meestal niet naar een sportarts maar via de huisarts naar een cardioloog. De helft van de groep sporters met een afwijking in hart of bloedvaten loopt acuut =levensgevaar. Dit is een kleine groep, maar wanneer je de individuele verhalen kent, dan zijn deze 10 tot 20 verhalen per jaar ineens heel indrukwekkend.

Hartproblemen
De meest voorkomende problemen bij de groep duursporters boven de 35 jaar zijn verstoppingen van de kransslagaders, verkalking van de hartkleppen en longembolieën. Naast deze afwijkingen zijn er incidenteel zeldzame erfelijke of aangeboren hartafwijkingen. De cardioloog en huisarts onderschatten regelmatig de klachten bij sporters. Bij duursporters is het lichaam zodanig aangepast dat afwijkingen waarbij een niet sporter allang 112 zou hebben gebeld, vrijwel symptoomloos kunnen verlopen. Dit maakt ook dat de overlevings- kans bij  groter is dan bij niet sporters. Blijf dus vooral sporten!

Het sportmedisch onderzoek of sportkeuring
Vroeger bestond de sportkeuring uit tien diepe kniebuigingen en werd de bloeddruk gemeten. Tegenwoordig is de sportkeuring flink uitgebreid en spreken we liever van een sportmedisch onderzoek. Deze onderzoeken zijn bedoeld om te komen tot een veilige en verantwoorde sportbeoefening. Tevens wordt er ook een juist inzicht in conditie en een hierbij passend, gericht trainingsadvies gegeven. De term sportkeuring wordt alleen nog gehanteerd bij een aantal takken van sport waarvoor het ondergaan van een sportmedisch onderzoek verplicht is.

Waarom een sportmedisch onderzoek ondergaan?
Voor duursporters zonder klachten en familiaire risico’s is eens in de 3 jaar een sportmedisch onderzoek aan te raden, vergelijkbaar met een APK. Wanneer er sprake is van risicofactoren is eens in de 1 a 2 jaar het advies. Een sportmedisch onderzoek wordt zeker aangeraden bij sporters als

  • je een aandoening of ziekte hebt of er hart- en vaatziekten in de familie voorkomen;
  • je tijdens inspanning klachten hebt zoals duizeligheid, hartkloppingen, of pijn op de borst
  • je een ongewone vermoeidheid ervaart
  • je slecht herstelt na inspanning
  • je afname van het prestatie vermogen ervaart zonder een trainingsafname;
  • je in het verleden nooit intensief aan sport hebt gedaan;
  • je wilt weten wat je omslagpunt is om zo je trainingszones te berekenen;
  • je wilt beginnen met sporten.

Ook als je een pijntje of een lichte blessure hebt kan het verstandig zijn er naar te laten kijken voordat het uitgroeit tot een chronische blessure. Natuurlijk kan je ook gewoon nieuwsgierig zijn naar hoe je er voor staat, en wil je zo goed mogelijk geïnformeerd je sport bedrijven.

Welke sportmedische onderzoeken zijn er?
Kijk voor informatie over de verschillende onderzoeken op de site van een sportmedisch adviescentrum. Bijvoorbeeld: www.sportarts.orgof www.SMAMiddenNederland.nl.
Voor meer informatie over het juiste onderzoek neemt dan contact op. Dit kan via mail: info@sportarts.org of telefonisch op werkdagen van 9:00 tot 15:00 op 033-3030085.

Kosten en vergoedingen van sportmedische onderzoeken door zorgverzekeraars
De kosten van een sportmedisch onderzoek worden vanuit de aanvullende verzekering deels of volledig vergoed. Er is geen verwijzing nodig en de kosten gaan niet van het eigen risico af.